ŚWIADOMOŚĆ KLASOWA

Marksizm zakłada, że klasa może istnieć na dwa różne sposoby: obiektywnie [klasa w sobie] i subiektywnie [klasa dla siebie]. Obiektywnie za klasę, klasę pracu­jącą, można uważać wszystkich tych ludzi, którzy, aby zaspokoić codzienne potrze­by, muszą sprzedawać swoją pracę, i w rękach których jako właścicieli nie znajduje się żaden znaczący ułamek środków produkcji. Ponieważ klasę definiuje… Czytaj więcej »

PEWNE SYSTEMY WARTOŚCI

Przyjmują, że kiedy ludzie różnią się pod względem stosunku do środków produkcji, mamy do czynie­nia ze społeczeństwem klasowym; każda klasa jest rozpoznawana poprzez ten wła­śnie stosunek. W społeczeństwie kapitalistycznym na przykład, gdzie środki pro­dukcji stanowią własność prywatną, grupa ich właścicieli tworzy klasę inną od tworzonej przez ludzi przez nich wynajmowanych do pracy w fabrykach. Jak… Czytaj więcej »

POJĘCIOWE UJMOWANIE ŚWIATA

Ta społeczność wynalazłaby może pół­noc, wschód, południe i zachód. Jak wiadomo, konieczność jest matką wynalazków. W marksizmie nie chodzi tylko o wynalazki materialne, ale także o rozumowe; ich narodzenie jest wynikiem zmian w naszym materialnym położeniu. Jasno z tego wi­dać, że aby uznać jeden sposób pojmowania relacji przestrzennych za lepszy od in­nego, musimy odwołać się… Czytaj więcej »

KONIECZNE DLA ŻYCIA

Załóżmy też, że gdyby korzystali z bardziej złożonego, abstrakcyjnego i elastycznego pojęcia przestrzeni, mogłoby to zachęcić do zapuszczenia się na tereny, w których łatwo o konflikt z innymi grupami. Przy- jąwszy te założenia, trudno kategorycznie głosić wyższość wyrozumowanej kon­cepcji związków przestrzennych.Przypuśćmy jednak, że pewne konieczne do życia zasoby wyczerpały się lub że przyrost ludności jest… Czytaj więcej »

MATERIALNE POTRZEBY

Przypuśćmy, że spytano nas, które pojęcie przestrzeni jest lep­sze: to konkretne, kiedy ludzie są nadzwyczaj uwrażliwiani na doraźne wskazówki wzrokowe, czy abstrakcyjne, które pozwala sporządzać mapy i podróżować po nie­znanych okolicach. Wziąwszy pod uwagę nasze współczesne wyznaczniki myślenia, które każą uznać pojęcie abstrakcyjne przestrzeni za oczywiste i dla wielu celów ko­nieczne, nie ma co się… Czytaj więcej »

KŁOPOT Z WYJAŚNIENIEM

Kłopot z takim wyjaśnieniem stąd się bierze, że nic nie mówi ono, co takiego pozwala ludziom odrzucić ograniczenia myślowe, a bar­dzo trudna to sprawa, ani dlaczego jakieś pojęcia wymyślone przez uzdolnionych ludzi miałyby być w jednej chwili uznane i włączone do sposobów myślenia całej ludności, podczas gdy inne zostają odrzucone.Według marksizmu, żeby właściwie podejść do… Czytaj więcej »

WZGLĘDNOŚĆ PRAWDY

Prawda nie jest dla marksizmu względna w tym sensie, że cokolwiek dana kul­tura za prawdziwe uznaje, jest w niej prawdziwe. Przeciwnie, prawda zależy od po­jęć, które dana kultura udostępnia. Na każdym etapie rozwoju naszej kultury pewne pojęcia są nam dostępne i to dzięki nim możemy myśleć na nowe sposoby; to w po­ważnej mierze edukacja zapewnia,… Czytaj więcej »